Review

[Review] We Steal Secrets: The Story of WikiLeaks.

Director: Alex Gibney
Producers: Alex Gibney, Marc Shmuger and Alexis Bloom
Written by Alex Gibney
Starring: Julian Assange
Music: Will Bates
Cinematographer: Maryse Alberti
Editor: Andy Grieve
Studio Jigsaw Productions
Global Produce
Distributor: Focus World
Release date: January 21, 2013.
Running time: 130 minutes
Country: United States
Language: English

We steal secrets“, trước hết, là phim tài liệu. Vì vậy, có thể tạm thời mặc định rằng mọi dữ liệu đều là thật, không phải hư cấu hoặc dựa–trên–câu–truyện–có–thật. Tại sao lại là “tạm thời”? Vì tất cả đều đã qua biên tập, chỉnh sửa. Quan trọng hơn hết là “nghệ thuật sắp đặt” của đội ngũ làm phim hoàn toàn có khả năng “rập khuôn” (frame) suy nghĩ của người xem. (Vì thế mình cũng đang phân vân xem có nên xem “The fifth estate” không, vì film dựng lại quá nguy hiểm khi kể chuyện dưới góc nhìn của Assange/WikiLeaks). Cho nên, lời khuyên chân thành của mình tới các bạn muốn xem film:

1. Tìm hiểu trước WikiLeaks là gì, và những ảnh hưởng do những thông tin nó “xuất bản” gây ra;
2. Tìm hiểu về Julian AssangeBradley Manning, đối với dữ liệu thì tiêu biểu nhất là: a. “Collateral Damage” video (2010); b. Khủng khoảng tài chính Thuỵ Sĩ và vai trò của WikiLeaks (2008 – 2012); c. Vai trò của Bradley Manning (“Collateral Damage” & release of Irag warlog); d. “Rape case” của Julian Assange.
3. Chuẩn bị tâm lý và góc nhìn trung lập trong suốt 130 phút film;
4. Chuẩn bị tinh thần xem “thời sự” dài 2 tiếng 10 phút.
5. Nếu không làm đủ 4 bước trên, cộng thêm hứng thú với vấn đề, thì sẽ vào xem film như vịt nghe sấm.

Tóm gọn cảm tưởng của mình sau khi xem phim rằng: Đây không chỉ là câu truyện của WikiLeaks, mà là cả một vấn đề gây tranh cãi của xã hội. Mình cũng chắc chắn một điều rằng cuộc tranh cãi này sẽ không bao giờ chấm dứt.

Điểm nhấn lớn nhất của film theo mình là:

Ai có quyền sở hữu thông tin?

Trong thời đại số hiện nay, khi Internet cho phép con người chia sẻ dữ liệu tới mức tối đa, khi con người tin rằng “data” hay “information” đều phải “transparent” với công chúng, ai là người sở hữu thông tin? Phải hiểu rằng, thông tin “cần” biết và thông tin “nên” biết khác nhau hoàn toàn. Lý do gây tranh cãi gần như rất đơn giản: đạo đức. Thử hỏi bản thân xem, nếu thông tin bạn phát tán sẽ gây hại cho nhiều người, thì cộng đồng có cần biết không, cho dù họ hoàn toàn có quyền được biết?

Tất nhiên mỗi người sẽ có nhận thức riêng của vấn đề. Mình mạn phép không chia sẻ quan điểm cá nhân của mình ở đây. Mình cũng sẽ không tranh cãi việc làm của WikiLeaks hay Julian Assange là đúng hay sai. Đây không phải là vấn đề trắng đen rõ ràng, và “We steal secrets” đã xây dựng lại hành trình của WikiLeaks từ lúc mới sáng lập tới lúc (gần như) sụp đổ ở rất nhiều khía cạnh và góc nhìn khác nhau, để người xem có cái nhìn tổng quát về vấn đề. Thật sự, chính trị và xã hội rất phức tạp, một cá nhân như Julian Assange hay một nhóm người nhỏ đại diện cho WikiLeaks không thể làm chủ.

Quan trọng nhất là tầm ảnh hưởng của truyền thông. Trong phút chốc, Julian Assange trở thành nhân vật được báo chí ngưỡng mộ, được hợp tác với The Guardian ở UK để xuất bản thông tin một cách chính thức. Câu nói mình nhớ nhất của Julian Assange sau khi Afganistan warlog được đăng trên The Guardian và bản thân trở thành tâm điểm của sự chú ý (lên trang nhất và features của tất cả các tờ báo trong nước): “I’m untouchable now in this country.

Và cũng chính truyền thông đã phản bội lại Julian Assange khi vụ “rape” của Assange với hai người phụ nữ được đăng tải khắp nơi. Tất cả mũi rìu của dư luận chĩa về Assange.

Có thể nói, truyền thông điều khiển suy nghĩ của con người. Ai làm chủ nó, làm chủ quần chúng.

Khía cạnh rất con người của Bradley Manning (cũng như Assange).

Thú thật, trước khi xem phim, mình có cái nhìn khá tiêu cực về hành động của Bradley Manning. Nhưng sau khi biết rõ hoàn cảnh của Manning, mình cũng có phần thông cảm cho hành động của người này. Nhắc lại, đây cũng không phải là quan điểm cá nhân của mình với toàn bộ vấn đề. Nhưng thật sự thì Manning gần như bị dồn đến bước đường cùng khi liên tục bị đặt vào môi trường ngoài ý muốn. Người này có lý do để hành động như thế, tuy hành động của họ gây hại cho nhiều người. Nói cho cùng, Manning còn trẻ, và đơn độc.

Cũng như Assange khi bị giới báo chí dồn vào chân tường, Assange mới có những hành động như vậy. Tất cả đều là “kết quả” của quá trình trưởng thành và phát triển của con người. Môi trường sống ảnh hưởng rất lớn tới suy nghĩ và nhận thức của từng cá nhân. Như người dẫn truyện đã nói, thế giới của Assange là thế giới số (the digital world), và cách duy nhất để Assange “kết nối” (connect) với con người là qua thông tin được xuất bản (published materials). Đó là một con người đơn độc, cộng thêm quan điểm khá “extreme” về quyền tự do ngôn luận của mỗi cá nhân trong xã hội hiện tại (thông cảm, mình không nghĩ ra từ nào khác, “tiêu cực” thì không đúng).

Nói tóm lại,

Có lẽ đánh giá hành động của Assange cũng như Manning “đúng” hay “sai” đều không đủ cơ sở, cũng như đạo lý thông thường không thể áp dụng một cách cứng nhắc. “We steal secrets” đứng ở vị trí tương đối trung lập, thêu nên bức tranh hiện thực khá hoàn chỉnh về những sự kiện xung quanh WikiLeaks và những bước phát triển của xã hội, đặc biệt là thế giới số, khi thông tin được lưu trên Internet, khi con người có khả năng tiếp cận cũng như chia sẻ những thông tin đó một cách dễ dàng. WikiLeaks không còn là “fourth estate” nữa, nó là “fifth estate“. Và không phải cứ một sớm một chiều là hiểu hết về nó.

Film hay, ấn tượng, vô cùng thực tế và để lại quá nhiều suy ngẫm cho người xem. Bạn nào hứng thú thì thực sự đáng tiền để bỏ ra xem. Nó quá xã hội, nó dạy quá nhiều thứ so với film khoa học giả tưởng không liên quan gì tới cuộc sống hằng ngày. Film cũng có những biểu tượng vô cùng ấn tượng như dòng chữ “I… care?” của Bradley Manning giải thích quyết định gửi thông tin tuyệt mật của chính phủ Mỹ cho WikiLeaks, cũng như hình ảnh “the pale blue dot” (đốm sáng xanh yếu ớt) mà Manning so sánh chính bản thân mình với vũ trụ.

19/07/2013

Nguyệt Hạ

Advertisements

3 thoughts on “[Review] We Steal Secrets: The Story of WikiLeaks.

  1. Muốn xem film này quá mà chưa có thông tin j về việc công chiếu ở việt nam ko? Đọc review của bạn lại càng muốn xem T_T

    1. Cái này là film tài liệu á, k biết VN mấy rạp lớn có chịu chiếu không, vì cũng mấy ai biết về film này trời ơi @@ Hay quá trời. Chắc chờ download thôi bạn ơi huhu
      Ở Úc cũng chỉ chiếu mấy rạp nho nhỏ à.

  2. Bài viết của bạn hay quá, nhờ đây mà mình mới biết tới trang wikileak ấy, trước ngu dốt quá, và tìm hiểu rồi mới thấy, xuýt xoa luôn. Vừa đọc wiki mà vừa tưởng tượng hình ảnh của Julian như trong mấy phim về hacker này nọ, mỗi người thuở bé đều có một giấc mộng anh hùng ấy mà. Không biết phim này có chiếu rạp đây không, không thì phải lục tìm gu gồ rồi. Dù sao vẫn cảm thấy phải comt tiếng cảm ơn với bạn.
    Mà mình tìm thấy nhà bạn từ mấy bài về Sherlock á, đang ghiền phim đó, công nhận đi sau thời đại quá TAT

Have your say! Leave a thought ;)

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s